De toegevoegde waarde en het risico van mkb-obligaties

Waarom wordt het aangeraden om beleggingen te spreiden? 

Het heeft zin om spreiding aan te brengen in een beleggingsportefeuille. Maar waarom eigenlijk? 

Stel dat van de 20 genoteerde ondernemingen één onderneming in de problemen komt en haar uitgegeven obligaties niet meer aflossen. Belegger Jan heeft in alle obligaties van de 20 ondernemingen in gelijke mate belegd; Jan’s verlies is dan 5%. Belegger Marie heeft in 1 onderneming belegd, en dat was net die onderneming die niet kan aflossen. Marie’s verlies bedraagt dan 100%. De kans dat het net die onderneming betreft is 1 op 20. Het verwachte verlies voor Marie bedraagt 5% * 100% = 5%. 

Het verwachte verlies voor beide beleggers is dus even groot. Echter, een daadwerkelijk gerealiseerd verlies van 5% past veelal binnen de risico tolerantie van een belegger, een verlies van 100% past veelal niet binnen de risico tolerantie van een belegger. 

Daar komt bij dat in het algemeen geldt dat een groter financieel verlies een onevenredig grotere teleurstelling oplevert. Dat wil zeggen: een verlies van 10% wordt meer dan 2 keer zo vervelend ervaren dan een verlies van 5%. Dat volgt uit de wet van afnemend grensnut: zo levert 1 keer een 10% winst ook minder plezier dan twee keer een winst van 5% realiseren. 

Dan is er nog een derde belangrijke reden, en die geldt met name voor aandelen. Een maat voor de beweeglijkheid van de koersen van aandelen, is de standaarddeviatie van de rendementen van de aandelenkoersen. De standaarddeviatie geeft aan in hoeverre waarden afwijken van hun gemiddelde en wordt uitgedrukt als een percentage. Stel die standaarddeviatie is voor elk van de 5 verschillende aandelen 20%. Dan zal de standaarddeviatie van de portefeuille van die 5 aandelen lager zijn dan 20%. Dat komt omdat de verschillende aandelen niet allemaal op hetzelfde moment in gelijke mate bewegen: dat heeft een sterk dempend effect.  

 

Waarom MKB-obligaties in een bredere portefeuille? 

De argumenten voor spreiden in aantallen, gelden net zo voor spreiding naar beleggingscategorieën: door in meerdere categorieën te beleggen verbetert de risico- rendement verhouding van de totale portefeuille.  

MKB-obligaties kunnen helpen om de portefeuille te diversifiëren omdat zij een ander risicoprofiel en rendementsverwachting hebben dan bijvoorbeeld aandelen of grote obligaties van multinationals. Daarmee voegen MKB-obligaties als onderdeel van een bredere portefeuille (denk aan spaargeld, staatsobligaties, obligaties van grote ondernemingen, aandelen van grote ondernemingen, vastgoed (waaronder eigen huis), waarde toe.  

 

Wat maakt MKB-obligaties nog bijzonder? 

Potentieel hoger rendement 

Doordat MKB-obligaties doorgaans hogere rentes bieden dan staatsobligaties of obligaties van grote bedrijven kunnen zij bijdragen aan het realiseren van een hoger rendement voor de portefeuille.  

Hogere betrokkenheid 

De betrokkenheid bij een belegging in een onderneming kan groter zijn als het een MKB bedrijf betreft. De belegger heeft er bijvoorbeeld geografisch gezien een binding mee of heeft affiniteit met de bedrijfsactiviteiten, en/of bezoekt de beleggersbijeenkomsten die de bij NPEX genoteerde ondernemingen organiseren.  

Impact 

Door te investeren in MKB-obligaties, kunnen beleggers bijdragen aan de financiering van kleine en middelgrote bedrijven die bijvoorbeeld nieuwe producten ontwikkelen of werkgelegenheid creëren. Daarnaast is het mogelijk door selectief te beleggen in MKB ondernemingen initiatieven te financieren die zich onderscheiden op duurzaamheid. Duurzaamheid wordt vaak onderscheiden in sociale, economische en milieuaspecten. Naast financieel rendement, zijn er daarmee andere specifieke argumenten die beleggers van belang vinden. Willekeurige voorbeelden van ondernemingen daarvan die genoteerd waren of zijn op NPEX zijn: De Vegetarische Slager (2015), Perfotec (2020) of Medical Precision (2023). 

 

Risico’s van MKB-obligaties 

Het is belangrijk om op te merken dat MKB-obligaties ook specifieke risico’s met zich meebrengen.  

MKB-obligaties kennen mogelijk een hoger kredietrisico dan grotere bedrijven. Kleinere ondernemingen zijn veelal meer vatbaar voor (inter)nationale economische schommelingen of hebben een beperkter product of service aanbod. Dat kan leiden tot een gebrek aan liquiditeiten, winstgevendheid en/of solvabiliteit.  

Ook een stijgende rente kan met name voor MKB ondernemingen lastig zijn. Bij hogere rentes worden ze geconfronteerd met hogere rentelasten, terwijl zij als MKB onderneming al relatief hogere rentetarieven betalen dan grotere ondernemingen.  

In het algemeen, maar voor MKB bedrijven in het bijzonder, is het niet altijd mogelijk om stijgende inkoopprijzen en andere lasten door te belasten aan de afnemers via hogere productprijzen. 

Het is in het algemeen zo dat leningen aangeboden via een alternatief financieringsplatform veelal een hoger risico kennen; de hogere rente weerspiegelt dat. Dat neemt niet weg dat per saldo verliezen op een portefeuille van leningen mogelijk zijn. Recente economische ontwikkelingen kenmerkten zich door lagere omzetten in bepaalde sectoren door de coronapandemie, terugbetalen corona steun, uitgestelde belastingen, hoge inflatie (hoge inkoop- en energie kosten) en stijgende rentes. Het CBS stelt dat tot en met november 2023 er dan ook 56% meer faillissementen zijn dan in de eerste 11 maanden in 2022. Dat heeft betrekking op alle ondernemingen, en niet alleen op het nog conjunctuurgevoeligere midden & klein bedrijf. 

 

Lees de documentatie 

MKB-obligaties passen in een goed gediversifieerde portefeuille. Ze kennen veelal een relatief hoge coupon. Dat is echter ook een vergoeding voor een hoger risico. Lees daarmee de documentatie, en onderzoek of je de coupon passend vindt bij de bedrijfsactiviteit, potentiële groei of winstgevendheid van de onderneming. Het biedt ook inzicht in hoe de onderneming presteert op duurzaamheidsfactoren. Het bijwonen van (online) presentaties van de ondernemingen is ook altijd leuk, interessant en leerzaam. Daarnaast is het aan te raden om ook kennis te nemen van de jaarcijfers, halfjaarcijfers en tussentijdse berichten die de genoteerde ondernemingen op het NPEX-platform publiceren.